دکتر مصطفی معین: تشخیص کهیر حاد از آنافیلاکسی، حیاتی است!

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران، مرکز تحقیقات ایمونولوژی، آسم و آلرژی دکتر مصطفی معین، استاد پیشکسوت دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس پیشین مرکز تحقیقات ایمونولوژی، آسم و آلرژی در اولین روز  سی و هشتمین کنگره بین المللی کودکان (26 شهریور 1405) در مرکز همایش‌های بین‌المللی ایران با عنوان: کهیر حاد سخنرانی کرد، وی گفت: کهیر حاد که در کودکان شیوع بیشتری دارد و علل مختلفی چون بیماری‌های ویروسی دستگاه تنفس، آنتی‌بیوتیک‌ها به ویژه از خانواده بتالاکتام، داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAID's)، برخی از غذاها و نیش حشرات در پیدایش آن دخالت دارند، و در بسیاری از موارد هم نمی‌توان علت اصلی را مشخص کرد.

دکتر معین ادامه داد: در بیشتر موارد، ترشح آنتی‌هیستامین از ماست‌سل‌ها و بازوفیل‌ها علت کهیر‌حاد است که در ۵۰ درصد موارد می‌تواند با آنژیوادم همراه باشد. آنژیوادم چنانچه بدون کهیر باشد می‌تواند با واسطه برادیکینین باشد که در آنژیوادم ارثی  یا اکتسابی وجود دارد. ایشان بیشترین کمک در تشخیص کهیر حاد را، با گرفتن شرح حال دقیق و معاینه بیمار امکان‌پذیر دانست و تاکید کرد که نیازی به انجام آزمایش‌های روتین برای رسیدن به تشخیص نیست.

 استاد پیشکسوت آلرژی و ایمونولوژی بالینی دانشگاه علوم پزشکی تهران، درباره درمان کهیر حاد اظهار داشت: در اولین تماس با کودک  یا بزرگسال مبتلا به کهیر حاد، ابتدا باید از نظر باز بودن راه‌های هوائی، عملکرد دستگاه تنفس و عدم کاهش فشارخون در اثر آنافیلاکسی اطمینان حاصل کرد. خط اول درمان دارویی کهیر با تجویز آنتی‌هیستامین‌های نسل دوم برای کودکان و بزرگسالان و نیز پرهیز از عوامل آلرژی‌زا و یا محرک است، و از تجویز آنتی‌هیستامین های قدیمی نسل اول به دلیل ایجاد خواب‌آلودگی و اختلالات شناختی در بیمار باید خودداری کرد. مصرف کورتیکواستروئیدها فقط در شرایط بروز کهیر حاد شدید و مقاوم به آنتی‌هیستامین برای ۳ تا ۵ روز به صورت خوراکی تجویز می‌شود و نباید به طور مکرر و طولانی مصرف شود.

رئیس پیشین مرکز تحقیقات ایمونولوژی و آسم و آلرژی، همچنین بیان داشت که چنانچه پزشک معالج به آنافیلاکسی مشکوک بود، بدون درنگ و تردید باید از اپی‌نفرین (آدرنالین) تزریقی استفاده کند. مقدار تجویز ۳/. میلی‌گرم در کودکان (یا ا./. میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم) و در بزرگسالان ۵/. میلی‌گرم توصیه می‌شود.

ایشان به نکته مهمی اشاره کرد و گفت:  باید توجه داشت که نه آنتی‌هیستامین و نه استروئیدها جایگزین اپی‌نفرین نیست و نباید تزریق اپی‌نفرین را به تاخیر اندازد.

استاد پیشکسوت آلرژی و ایمونولوژی بالینی در ادامه اظهار داشت که در مادران باردار یا مادران با فرزند شیرخوار، تنها مصرف داروهای ستیریزین و لوراتادین به تایید اداره غذایی و دارویی آمریکا (FDA) رسیده است. همچنین در کودکان خردسال، کهن‌سالان و بیماران مبتلا به بیماری‌های کبد و کلیه نیز لازم است تا مقدار مصرف داروها  به طور خاص تعیین شود.

از نظر ایشان، مواردی از بیماری کهیر حاد را که پس از اقدامات درمانی اولیه باید برای تشخیص علت قطعی و انجام درمان‌های تخصصی به آلرژیست ارجاع شود، عبارتند از: بیماران دچار آنافیلاکسی یا مشکوک به آنافیلاکسی، کهیر حاد مقاوم به درمان و تکرار شونده، کهیر‌های ثابت در یک نقطه پوست که بیش از ۲۴ ساعت دوام داشته باشد یا همراه با درد و سوزش به جای خارش باشد، آنژیوادم تکرار شونده و بدون کهیر، کهیر‌های با دوره بیش از ۶ هفته (کهیر مزمن) و نیز برای تشخیص قطعی آلرژی‌های غذایی و دارویی.